بررسی دلیل رشد نقدینگی در اقتصاد ایران (آموزش بورس اصفهان)

بررسی دلیل روند رشد نقدینگی در اقتصاد ایران

در اقتصاد مدرن پول میان حال وآینده ارتباط برقرار می کند و دارای بعد زمان می باشد و بنابراین یکی از وظایف پول معیار پرداختهای تاخیری است. یعنی در معاملات بلندمدت مثل استقراض و اعطای وام، واحدهای پولی مبنا قرار می گیرد. مثلا وقتی ایران از یک موسسه پولی بین المللی یا از یک کشور خارجی وام می گیرد، باید مقدار بازپرداخت آن در آینده به ریال مشخص و تعیین شود و بانک مرکزی ایران بر اساس این واحدهای ریالی اسناد قرض گیرنده داخلی را ظهرنویسی کند.



نادیده گرفتن این کارکرد پول باعث تجربه تلخ استقراض از خارج در اوایل دهه 1370 در کشور شد. در سالهای اول برنامه توسعه، بانک مرکزی بر اساس دلار 70 ریال اسناد وام گیرندگان از خارج را ظهرنویسی کرد. در سال 1372 نرخ رسمی دلار 1750 ریال بود ولی بازپرداخت وامهای خارجی را با همان دلار 70 ریال دادند، اما بانک مرکزی برای هر دلار از این وام به دولت 1750 ریال داده بود و دولت هم بودجه خود را با دلار 1750 ریال بست. و در این سال حدود 6720 میلیارد ریال به پایه پولی اضافه شد و این وضعیت تا سال 1377 تکرار شد. از مابه تفاوت این موضوع حدود 36000 میلیارد ریال در طی سالهای 72 تا 77 به پایه پولی اضافه شد. در صورتیکه اگر مقامات پولی وقت، این وظیفه پول را به خاظر می آورد، چنین معضل بزرگی در روند نقدینگی کشور شکل نمی گرفت.


همین وضعیت دوباره به شکل دیگری در هنگام تک نرخی شدن ارز مطرح شد. در سال 1381 نرخ رسمی دلار از 1750 ریال به نرخ یکسان 7700 ریال افزایش یافت. در همین سال بازپرداخت بدهی خارجی حدودا معادل 5 میلیارد دلار بود. چون بدهی ها قبلا با دلار 1750 ریال توسط بانک مرکزی تضمین شده بود، دولت از بابت این میزان بدهی معادل 38500 میلیارد ریال از بانک مرکزی دریافت می کرد و بانک مرکزی 8750 میلیارد ریال از وام گیرندگان از خارج دریافت می کرد اما چون تجربه تلخ قبلی را داشتند اینبار تصمیم گرفتند معادل این مابه تفاوت را دلار به بانک مرکزی دهندو بانک این دلارها را در بازار بفروشد و ریالهای منتشره را به بانک برگرداند. ظاهرا دولت در فاصله سالهای 82 تا 83 حدود 10 میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی برداشت کرده و بانک مرکزی داده اما بانک نتوانسته همه آنها را بفروشد و تمام آنها به بانک مرکزی برنگشت. پس نتیجه شد هم دولت ارز مجانی به بانک مرکزی داد و هم نقدینگی رشد کرد و این هم یکی از تبعات نادیده گرفتن وظیفه مهم پول در موقع وام گرفتن از خارج بود.

منبع: برگرفته از کتاب اقتصاد کلان نظریه ها و سیاستهای دکتر شاکری

جدیدترین کلاس ها

نمایش همه

اگر به دنبال راهی برای کسب درآمد بیشتر هستید... اگر می‌خواهید در کنار معاملات و فعالیت‌های اقتصادی خود، د

  • روز های کلاس
  • ساعت های کلاس
  • کد کلاس 5
0تومان

با ما همراه باشید